3. Inkomen voor later


Met een houdbaar pensioen voor jong en oud, dat is gebaseerd op het sparen van een eigen potje voor later, waar risico’s samen worden gedeeld. 



Wij dromen van een rechtvaardig inkomen voor later, een houdbaar pensioen voor jong en oud. Waarin de lusten en de lasten eerlijk verdeeld zijn.

Voor veel mensen is pensioen iets voor later. Het nadenken daarover is lastig. Velen vinden het moeilijk om zich te bezinnen op de lange termijn en de verre toekomst. Vaak is het makkelijker om beslissingen te nemen met het oog op het heden. En veel mensen veronderstellen dat het met hun pensioen wel goed zit. Maar wat die regeling daadwerkelijk te bieden heeft en hoe hun inkomen voor later er uitziet, weten ze vaak niet. Dit terwijl gemiddeld twintig procent van ons salaris wordt uitgegeven aan pensioenpremie. Voldoende reden dus om je goed en op tijd te verdiepen in je inkomen voor later.

Robuust pensioenstelsel
Nederland heeft nog steeds één van de beste pensioenstelsels ter wereld, blijkt uit de jaarlijkse  Mercer Global Pension Index. Dat betekent dat er sprake is van een eersteklas en robuust pensioensysteem dat ervoor zorgt dat gepensioneerden een goede uitkering krijgen. In het buitenland zijn ze zelfs jaloers op ons pensioenstelsel. Toch is er veel discussie over de toekomst van onze pensioenen en kijken we als Nederlanders heel anders naar ons eigen pensioensysteem. 

Vertrouwen aangetast
Al sinds de financiële crisis in 2008 wordt er gepraat en onderhandeld over een drastische hervorming van ons pensioenstelsel. Inmiddels ruim tien jaar verder is ook het overleg over het laatste pensioenakkoord in het zicht van de haven gestrand.

Jarenlang was ons pensioen gegarandeerd en werd het bijna altijd geïndexeerd. Als dat niet meer gebeurt en er zelfs pensioenkortingen dreigen, tast dit het vertrouwen van de burger in het stelsel aan. Daarnaast is het huidige pensioenstelsel onvoldoende afgestemd op de economische, demografische en culturele omstandigheden van de 21e eeuw.

Het probleem gaat feitelijk verder dan alleen het aanvullende pensioen. Het gaat over solidariteit tussen generaties, toenemende vergrijzing, stijgende levensverwachting, een oplopende AOW-leeftijd en problematiek rondom zware beroepen. Een complexe problematiek die wat ons betreft vraagt om een integrale benadering en aanpak. 

Huidig stelsel onder druk
De arbeidsmarkt is in de loop der jaren flink veranderd. Mensen wisselen tegenwoordig sneller van baan en dus ook vaker van pensioenfonds. Het huidige stelsel gaat nog uit van een carrière van één of enkele werkgevers. Daarnaast zijn er steeds meer mensen die niet in loondienst zijn en werken als zzp’er of werkzaam zijn op basis van een tijdelijk of flexcontract. Verder is onlangs gebleken dat circa 13 procent (ongeveer 856.000) van de Nederlanders in loondienst niet eens een pensioenregeling heeft. Dit percentage is fors hoger dan men altijd veronderstelde en dat vinden we een onwenselijke situatie. 

Wij zijn daarom van mening dat ook zelfstandigen een collectief aanvullend basispensioen moeten gaan opbouwen. Het is onverantwoord om de toekomstige maatschappij op te zadelen met een eventueel armoedeprobleem, door het achterwege blijven van voldoende pensioenopbouw door zelfstandigen, terwijl je er nu iets aan kunt doen. Dit kan onder meer door een bepaald percentage van de zelfstandigenaftrek verplicht te bestemmen voor pensioenopbouw.  

Daarnaast pakt het systeem van nu oneerlijk uit voor jonge mensen. Het stelsel kent namelijk nog een doorsneesystematiek met een doorsneepremie. Deze doorsneepremie zorgt ervoor dat jong en oud voor elke euro pensioenpremie onafhankelijk van leeftijd, evenveel pensioen opbouwen. Dat is eigenlijk niet logisch, omdat de inleg van jonge mensen veel langer kan renderen dan die van oude mensen. Met andere woorden, de kostprijs voor een pensioen voor oude mensen is hoger dan die van jonge mensen. Doordat voor iedereen dezelfde premie wordt betaald, krijgen jonge mensen ‘te weinig’ opbouw voor hun inleg en oudere werknemers ‘te veel’. Jonge werknemers betalen door deze systematiek met hun pensioeninleg mee aan het pensioen van de oude werknemers.

Dit was jarenlang geen probleem, want een jongere werknemer wordt vanzelf een oude werknemer en dan betaalt hij – of zijn werkgever – zelf minder premie.  Doordat werknemers vaker wisselen van werkgever, zelfstandig ondernemer worden, parttime gaan werken of eerder stoppen met werken, pakt de doorsneesystematiek niet meer eerlijk uit, omdat dit systeem geen rekening houdt met deze diversiteit. Er is bij deze koers wel sprake van een generatieprobleem. Dit is het meest ongunstig voor medewerkers die nu ongeveer halverwege hun loopbaan zijn (werknemers met een leeftijd tussen 40-50 jaar). Om te voorkomen dat bepaalde groepen medewerkers worden benadeeld bij de transitie is, volgens ons,  een vorm van compensatie nodig. Tenslotte zijn jonge mensen, als gevolg van de vergrijzing, steeds minder zeker van pensioen. Dit zet de solidariteit en het vertrouwen onder druk.



     Voorbeeld doorsneesystematiek:

     Onder de doorsneepremie bouwen ouderen namelijk meer pensioenrecht op dan de ingelegde premies
     kunnen bekostigen. Om het verschil tussen het pensioenrecht en de ingelegde premies te betalen, wordt een
     beroep gedaan op jongere generaties. De premie die een jonge deelnemer inlegt is dan ook fors hoger dan het
     recht dat hij opbouwt. 

     Tabel
   


Leeftijd

Premie

Recht

Premie (cumulatief)

Recht (cumulatief)


25

4000

1400

4000

1400


35

5000

2850

45000

19800


45

5800

4930

115000

64400


55

6400

7360

224500

154905


67

 

 

400000

344000





Al jaren niet geïndexeerd
Nog een reden om het stelsel te hervormen, is de dreiging dat pensioenfondsen in 2020/2021 miljoenen mensen moeten korten op hun pensioenuitkeringen én -aanspraken. Daarnaast is er ook al jaren niet geïndexeerd, waardoor de pensioenen achterblijven bij de prijsontwikkeling. Veel pensioenfondsen, zoals het ABP en PFZW, staan er financieel niet goed voor omdat ze te weinig reserve(buffer)s hebben. De dekkingsgraad is te laag. Een pensioenfonds moet genoeg vermogen aanhouden om de uitkeringen van de deelnemers te kunnen betalen. 

Ook wij vinden dat het huidige pensioenstelsel onvoldoende toekomstbestendig is. Wij pleiten daarom voor het loslaten van de doorsneesystematiek. Een eerlijk en duurzaam pensioenstelsel is wat ons betreft gebaseerd op individuele pensioenopbouw, met collectieve risicodeling. Dit sluit aan op één van de varianten waarover de Sociaal Economische Raad (SER) in 2015 een advies  heeft gegeven. Deze variant levert een toereikend pensioen op, biedt ruimte voor maatwerk en transparantie, vangt collectief de risico’s op voor arbeidsongeschiktheid en overlijden voor de pensioendatum en sluit goed aan op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de samenleving. 

Wetgeving en RVU-boete 
Daarnaast is er wat ons betreft wetgeving nodig om pensioenkortingen te voorkomen en denken wij dat de een-op-een koppeling van de leeftijd aan de levensverwachting op lange termijn onhoudbaar is. Met name voor medewerkers in zware beroepen is dit geen realistisch principe. 

Volgens ons is het beter de huidige verhouding tussen het aantal AOW-jaren en het aantal werkjaren als basis voor de koppeling te nemen, waarbij die verhouding constant wordt gehouden. Verder pleiten wij voor het afschaffen van de RVU-boete  die een eventueel vroegpensioen in de weg staat, omdat het financieel niet op te brengen is voor werkgevers en daarmee oplossingen blokkeert.

Concreet:

  • Laat het pensioenstelsel aansluiten bij de huidige arbeidsmarkt.
  • Laat de doorsneesystematiek en doorsneepremie los en zet in op individuele pensioenopbouw met collectieve risicodeling. De groep medewerkers tussen de 40 en 50 jaar dienen te worden gecompenseerd om de nadelen van deze transitie op te vangen.
  • Voorkom pensioenkortingen door de één-op-één koppeling van leeftijd aan levensverwachting los te laten. Neem daarvoor in de plaats het aantal AOW-jaren en het aantal werkjaren als basis.
  • Laat zzp’ers verplicht een collectief basispensioen opbouwen.
  • Schaf de RVU-boete af.

sitemap    disclaimer